Kalendarium

<< Listopad 2017 >>
Kino
PnWtŚrCzPtSobNd
12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
27282930

MCK SOKÓŁ TV

MY, MAŁOPOLANIE
MY, MAŁOPOLANIE - koncert laureatów 40. Małopolskiego Festiwalu ...
Odsłon70Zobacz więcej ...
III Kongres Kultury Regionów

III Kongres Kultury Regionów

NOWORODAK, czyli transmisyjna płodność dziedzictwa ...
Odsłon698Zobacz więcej ...
Karpaty OFFer 2017

IX Międzynarodowy Multimedialny Festiwal Sztuki - Małopolska Karpaty OFFer

Odsłon379Zobacz więcej ...
Konferencja prasowa

Konferencja prasowa przed koncertem Szczawnickiego Chóru Kameralnego

Odsłon382Zobacz więcej ...
Święto Dzieci Gór 2017

25. Święto Dzieci Gór (18 filmów)

Odsłon618Zobacz więcej ...

WARTO ZOBACZYĆ...

Ziemia sądecko-limanowska jest jednym z ciekawszych regionów Małopolski, zarówno pod względem ukształtowania terenu, uwarunkowań klimatycznych, zasobów wód mineralnych, jak i dziedzictwa kulturowego, bogactwa zachowanych tu zabytków, niezwykłego zróżnicowania i aktywności amatorskiego ruchu artystycznego. Najbardziej znaczącym ośrodkiem kultury regionu jest Nowy Sącz, a jego powstanie w XIII wieku wiąże się z osobą króla czeskiego Wacława II, który wydał dwóm osadnikom niemieckim, Arnoldowi i Bertoldowi, akt lokacyjny miasta, mającego stanowić przeciwwagę rdzennie polskiego Starego Sącza.

Kolonistom nie udało się jednak zgermanizować rdzennej ludności i podczas buntu mieszczan krakowskich przeciw Władysławowi Łokietkowi mieszkańcy Nowego Sącza stanęli po stronie prawowitego władcy. Za jego panowania rozpoczął się okres świetności miasta, które w XIV-XVI wieku stało się jednym z największych miast Małopolski. Oprócz gospodarki rozwijała się także prężnie kultura i sztuka (sądecka szkoła malarstwa). Powolny upadek rozpoczął się w XVII wieku (wielki pożar w 1611, zanik handlu z Węgrami, wojny szwedzkie, najazd Rakoczego). W wyniku I rozbioru miasto znalazło się pod zaborem austriackim. Nowe władze przeprowadziły kasację klasztorów i ich majątków oraz nasiliły akcję kolonizacyjną. Do końca XIX wieku Nowy Sącz spełniał rolę prowincjonalnego miasta cyrkułowego. Pewne ożywienie nastąpiło po budowie linii kolejowej z Tarnowa na Słowację (1876), a także warsztatów kolejowych.
Zabytki architektoniczne regionu lachowskiego związane są głównie z dawnym życiem religijnym. Zachowało się tu szereg kościołów, kaplic, a także słynne nie tylko w kraju stare klasztory. Jednym z najważniejszych jest zespół klasztoru Klarysek w Starym Sączu. Pierwotny kościół i klasztor powstał w latach 1280-85 z fundacji ks. Kingi. Dziś istniejący gotycki kościół pw. św. Trójcy wzniesiono między końcem XIII wieku a rokiem 1330. Potem był wielokrotnie przebudowywany – na pocz. XVII wieku z udziałem Jana de Simoni, w XVIII wieku, kiedy budowla otrzymała wiele cech barokowych. Obecne budynki klasztorne zostały wzniesione w latach 1601-1604 przez Jana de Simoni, pierwotnie parterowe, nadbudowane zostały w 1644. W XVII wieku cały zespół klasztorny otoczono murem obronnym z basztą w pd. narożniku, przy bramie prowadzącej na dziedziniec gospodarczy. Będąc w Starym Sączu nie sposób oprzeć się urokowi średniowiecznego rynku otoczonego drewnianymi, w części podcieniowymi domami, wśród których zwraca uwagę tzw. Dom na Dołkach z XVII wieku, obecnie siedziba muzeum regionalnego.
Innym, godnym szczególnej uwagi zespołem klasztornym jest kompleks klasztoru Cystersów w Szczyrzycu, złożony z kościoła, budynków klasztornych, spichlerza i budynków gospodarskich. Kościół został zbudowany w 1620 roku na zrębach wcześniejszego, gotyckiego i mimo późniejszych przebudowań zachował w znacznej mierze średniowieczny układ przestrzenny. Od strony południowej do bryły kościoła przylega budynek klasztorny, wzniesiony w XVII wieku z zachowanymi pozostałościami elementów gotyckich i renesansowych. Spośród zabudowań gospodarczych wyróżnia się spichlerz z XVI wieku, z wejściem ozdobionym kamiennym portalem z herbem Korczak. W kilku pomieszczeniach klasztornych w 1954 roku zorganizowano niewielkie muzeum, obejmujące zbiory sztuki dawnej i współczesnej, ludowej i sakralnej, numizmaty i bogaty księgozbiór.

Architekturę sakralną reprezentuje szereg starych wiejskich kościółków, zwłaszcza drewnianych, które obok sąsiadujących z nimi od wschodu dawnych cerkwi, stanowią jedno z największych bogactw regionu. Najpiękniejsze z nich i najstarsze (z XVI wieku) to kościoły pw. Imienia Marii w Ptaszkowej (155) kościół Narodzenia NMP w Krużlowej Wyżnej ((1520) – miejsce pochodzenia słynnej Madonny z Krużlowej, kościół Matki Bożej Różańcowej i św. Jana Kantego w Przydonicy (1527). Unikatem spośród architektury sakralnej jest kościół śś. Andrzeja Świerada i Benedykta w Tropiu. Wzniesiony ok. 1080-90, w 1563 został oddany przez właścicielkę wsi Anną Rabkowską kalwinom i w ich posiadaniu pozostawał do 1601. Jest to budowla barokowa z zachowanymi elementami romańskimi (polichromia w prezbiterium), gotyckimi i renesansowymi. Od kościoła prowadzi ścieżka do położonej w lesie XVII-wiecznej kaplicy św. Andrzeja Świerada, wzniesionej prawdopodobnie na miejscu dawnej pustelni. Niektóre z dawnych kościołów, po wybudowaniu w pobliżu nowoczesnych świątyń, przestały pełnić swoją funkcję miejsca kultu i stały się niepotrzebne w swoim naturalnym środowisku. Tak stało się z przeniesionym do nowosądeckiego skansenu XVIII wiecznym kościółkiem z Łososiny Dolnej, czy niezwykle oryginalnym kościołem ze Świniarska z 1786 roku (wybudowanym jako zbór protestancki w pobliskich Stadłach i przeniesionym w 1958 roku).
Niezwykle ciekawy pod względem zachowanych śladów przeszłości jest rejon Jeziora Rożnowskiego. Znajduje się tu jeden z najwspanialszych przykładów XVI-wiecznej architektury obronnej – ruiny renesansowej fortyfikacji, której budowę rozpoczął hetman Jan Tarnowski. Zachowany do dziś monumentalny bastion w formie pięcioboku nakrytego kopulastym sklepieniem, połączony z budynkiem bramy wjazdowej wysokim murem obronnym jest jednym z nielicznych przykładów wykorzystania włoskich wzorców architektury obronnej na północy Europy. Prace przy budowie przerwała śmierć hetmana w 1561 roku, a w XVII wieku całe założenie popadło w ruinę. W niewielkiej odległości, na wzgórzu Łaziska, zobaczyć można również ślady XIV wiecznego zamku Rożenów, od których miejscowość przyjęła nazwę. Tuż obok beluardu wznosi się klasycystyczny dwór Stadnickich z połowy XIX wieku z niezwykle interesującą polichromią wnętrza.

Dworów szlacheckich na terenie sądecko-limanowskim zachowało się znacznie więcej, a wśród nich unikatowe w skali kraju przykłady XVII-wiecznych dworów drewnianych. Jednym z najpiękniejszych jest niewielki dworek w Laskowej z 1677 roku – parterowy, nakryty wysokim czterospadowym łamanym dachem. W jego wnętrzach, kryjących niegdyś kaplicę, zachował się strop z bogatą polichromią o motywach figuralnych i ornamentalnych. Innego typu dwór zachował się w podsądeckich Wielogłowach – jest on jednym z najstarszych dworów alkierzowych - parterowy, szerokofrontowy, wzniesiony na planie prostokąta. W momencie powstania posiadał prawdopodobnie alkierze przy wszystkich narożnikach, z których do dzisiaj zachowały się jedynie dwa od strony zachodniej, natomiast w miejscu pozostałych wzniesiono nowsze przybudówki. Plan dworu w Wielogłowach jest niemal identyczny z rozplanowaniem przestrzennym innej siedziby Wielogłowskich – w niedalekim Świdniku, który – nieco młodszy (z 1752 roku) - zachował się w formie niemal niezmienionej i może choć częściowo dać wyobrażenie o wyglądzie swojego „starszego brata”.
Z innych przykładów architektury rezydencjonalnej warto zwrócić uwagę na zespół pałacowo-parkowy Stadnickich w Nawojowej, przebudowany w XIX wieku z wcześniejszej, XVII-wiecznej budowli, klasycystyczny pałac w Tęgoborzu, czy XVII-wieczny dwór obronny w Skrzydlnej.
Dodaj na Wykop Dodaj na Facebook Dodaj na Blip Dodaj na Flaker Dodaj na Śledzika
- A A A +
DrukujDrukuj
E-mailE-mail
Wróć ...
[X]

Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką prywatności. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookie, zgodnie z aktualnymi
ustawieniami przeglądarki. Warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies możesz określić w Twojej przeglądarce.